|
Tekst ten ma ułatwić
redagowanie kaszubskojęzycznych stron internetowych.
Przedstawię dwie - moim zdaniem najlepsze
- możliwości prezentacji kaszubskojęzycznych
tekstów w internecie.
Marek Kwidziński (grudzień 2002)
Spis treści:
I.Zestawienie kaszubskich "ogonków"
w iso - 8859-1, iso - 8859-2, utf-8 jak i
alternatywnym zapisie html.
II. Unicode - Standard
dla języka kaszubskiego.
1. Początek strony w utf
- 8.
2. Jak pisać?
3. Przykład
III. ISO-8859-2 ( ISO-Latin-2
)
1. Początek strony w iso-8859-2.
2. Jak pisać?
- Zestawienie alternatywnego
zapisu kaszubskich "ogonków" html.
3. Przykład
Tab. 1 - Kaszubskie "ogonki"
w : iso - 8859-1, iso - 8859-2, utf-8 jak
i alternatywnym zapisie html.
| HTML
4.0 |
ISO-8859-1 |
ISO-8859-2 |
HTML
- Alt. |
UNICODE |
| Ą |
- |
¡ |
- |
Ą |
| ą |
- |
± |
- |
ą |
| Ã |
à |
- |
à |
à |
| ã |
ã |
- |
ã |
ã |
| É |
É |
É |
É |
É |
| é |
é |
é |
é |
é |
| Ë |
Ë |
Ë |
Ë |
Ë |
| ë |
ë |
ë |
ë |
ë |
| Ł |
- |
£ |
- |
Ł |
| ł |
- |
³ |
- |
ł |
| Ń |
- |
Ñ |
- |
Ń |
| ń |
- |
ñ |
- |
ń |
| Ò |
Ò |
- |
Ò |
Ò |
| ò |
ò |
- |
ò |
ò |
| Ó |
Ó |
Ó |
Ó |
Ó |
| ó |
ó |
ó |
ó |
ó |
| Ô |
Ô |
Ô |
Ô |
Ô |
| ô |
ô |
ô |
ô |
ô |
| Ù |
Ù |
- |
Ù |
Ù |
| ù |
ù |
- |
ù |
ù |
| Ż |
- |
¯ |
- |
Ż |
| ż |
- |
¿ |
- |
ż |
początek
II. Unicode ( utf - 8 )
Unicode - standard dla stron kaszubskojęzycznych
(i nie tylko :-) ).
Obsługuje on wszystkie kaszubskie znaki (patrz:
tabela pierwsza), co ułatwia
pisanie jak i publikację stron internetowych.
Wszystkie przeglądarki od wersji 4.0 prezentuja
kodowane w nim strony poprawnie. (*)
1. Początek strony
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD
HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Type"
content="text/html; charset=utf-8">
</head>
</html>
2. Jak pisać?
Sam kod utf-8, dzięki pełnemu poparciu kaszubskich
znaków, umożliwia ich późniejszą czytelną
prezentację w sieci. Wielką jego zaletą jest
też możliwość prezentacji stron w językach
mieszanych, co w przypadku prac kaszuboznawczych
(występujących m.in. w : polskim, niemieckim,
czy też rosyjskim) wydaje się być kolejnym
argumentem przemawiającym za nim.
Nie oznacza to jednak, ze nie można stosować
alternatywnego zapisu z tabeli
drugiej, czy też numerycznego zapisu utf-8
z tabeli pierwszej.
Od momentu pojawienia sie w sieci kaszubskiego
edytora tekstów KaszED,
publikowanie tekstów w języku kaszubskim przestało
być "ekwilibrystyką". Program ten
umożliwia zapisywanie plików tekstowych w
utf-8, które to można po zakończonej pracy
najzwyczajniej w świecie "wkleić"
do części kodu html.
3.Przykład
Chcecie na stronie
kodowanej w utf-8, napisać : Naji ùczbë.
Początek
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD
HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Type"
content="text/html; charset=utf-8">
<title>Tytuł</title>
<body>
Miejsce na wasz tekst: Naji
ùczbë. (**)
</body>
</head>
</html>
Koniec strony
(*) To, że starsze (poniżej wersji 4.x) jak
i tekstowe przeglądarki mają problemy w prezentacji
stron kodowanych w utf-8, jest napewno mankamentem,
nie wolno jednak o tym zapomnieć, iż nie ma
innej alternatywy na czytelne dla nich strony
kaszubskojęzyczne.
(**) Nie oznacza to jednak, ze nie można
stosować poniższych zapisów:
Naji
ùczbë czy Naji ùczbë
które to w przeglądarkach wyglądają jak "zwyczajnie"
zapisany tekst.
Naji ùczbë - w html jak: Naji ùczbë
Naji ùczbë - w html jak: Naji ùczbë
początek
III. ISO-8859-2 ( ISO - Latin
- 2 )
Kod iso-8859-2 (zwany też iso-latin-2) nie
zawiera wszystkich kaszubskich znaków (patrz:
tabela pierwsza) , nie przedstawia
to jednak wielkiego problemu w prezentacji
kaszubskojęzycznych stron internetowych. Dzięki
alternatywnemu zapisowi
brakujących znaków (i nie tylko tych) można
i w tym html-kodzie przedstawić poprawnie
napisane strony kaszubskojęzyczne.
1. Początek strony
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD
HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Type"
content="text/html; charset=iso-8859-2">
</head>
</html>
Koniec strony
2. Jak pisać?
a. Litery spójne z polskimi jak: ą, ł, ń,
ó, ż - należy wpisać "normalnie"
- z klawiatury
b. Kaszubskie "ogonki" - różniące
się od polskich- jak: Ã, ã, É, é, Ë, ë, Ò,
ò, Ù, ù jak i wspólną z polskim alfabetem
literę Ó , ó.
zapiszcie w HTML tak jak w tabeli drugiej:
Tab. 2 - Alternatywny zapis
kaszubskich "ogonków" w html.
| Ã |
à |
| ã |
ã |
| É |
É |
| é |
é |
| Ë |
Ë |
| ë |
ë |
| Ò |
Ò |
| ò |
ò |
| Ó |
Ó |
| ó |
ó |
| Ù |
Ù |
| ù |
ù |
3.Przykład:
Chcecie, na stronie kodowanej w iso-8859-2,
napisac : Naji ùczbë
Początek już znacie
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD
HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Type"
content="text/html; charset=iso-8859-2">
<title> Miejsce
na tytuł waszej strony</title>
<body>
A tu na wasz tekst, którego zapis będzie wygladał
następująco: Naji
ùczbë.
</body>
</head>
</html>
Koniec strony
Uwaga ! ! !
Jak czytaliście wyżej (tabela
pierwsza) część kaszubskich znaków jest
zawarta w tabeli iso-8859-1 (ã, ò, ù) , poprzez
to, a może i z innej przyczyny, tak zapisany
tekst jest błednie itnterpretowany przez niektóre
starsze przeglądarki.
Tak jest napewno z Netscapem i Operą niżej
wersji 6.0 .
Zastępowanie znaków kaszubskich nie zawartych
w iso-8859-2 zapisem numerycznym unicodu (pominąłem
to celowo w tekście) niczego nie zmienia -
takie strony są tak samo dla tych przeglądarek
nieczytelne, jak te z "zapisem alternatywnym".
Warto pamiętać !
1. Netscape
4x używany jest jeszcze przez niektórych internautów.
W związku z tym nie polecam publikacji stron
kaszubskojęzycznych w kodzie iso-8859-2, jak
i w iso-8859-1, którego możliwości zapisu
tu celowo pominąłem, choć jest taki też możliwy
(zastępowanie nie zawartych w danym kodzie
znaków tymi z utf-8 wydaje mi się bardzo niespójne
i nielogiczne). Podobnie ma się to też do
Opery do wersji 5x.
2. Netscape 4x, 5x podobnie jak i w IE4x
do IE 6.0 cechuje "problematyczna"
kompatybilność ze standardami ustalonymi przez
World Wide Web Consortium. Jedyny wyjątek
z rodziny IE stanowi wersja 5.5 i to, żeby
bylo śmieszniej, tylko i wyłącznie ta na MAC'a
:-).
Z boku znajdziecie parę alternatyw
do wyżej wymienionych przeglądarek, o których
tego (na szczęście) nie można powiedzieć.
Uwaga : Standardy są
lepsze i nie są wymyślane w celu kopmlikacji,
tylko ku poprawie komunikacji w sieci !!!
początek
|
